BAĞDAT Irak'ta yıllardır tartışılan dinarın yeniden değerlenmesi (redenominasyon) konusu, İletişim Bakanı Mustafa Sanad'ın açıklamalarıyla yeniden gündeme geldi. Sanad, INews Iraq'a verdiği mülakatta "Irak para biriminden sıfır atılması kararı alındı; Irak para birimi yakında değişikliğe uğrayacak ve yeniden basılacak" dedi.
Ancak bu açıklama, para politikasının asıl yetkili kurumu olan Irak Merkez Bankası'nın (CBI) henüz resmi bir takvim açıklamaması nedeniyle soru işaretleri yaratıyor. CBI, Haziran ayında yaptığı açıklamada dinarı destekleme ve ekonomik istikrarı koruma taahhüdünü yinelemiş, para birimiyle ilgili yanlış haberlere karşı uyarıda bulunmuştu.
Sıfır atma işlemi, banknotların üzerindeki rakamları değiştirmekle birlikte paranın satın alma gücünü etkilemeyecek. Örneğin üç sıfır atılması durumunda 1.000 eski dinar, 1 yeni dinara dönüşecek; fiyatlar, maaşlar ve banka bakiyeleri orantılı olarak ayarlanacak. Bu, devalüasyon veya revalüasyondan farklı olarak teknik ve idari bir düzenleme olarak görülüyor.
Konunun yeniden gündeme gelmesi, Irak'ın nakit yoğun ekonomisini modernize etme çabalarıyla ilişkilendiriliyor. Ülkede dolaşımdaki para miktarının artması, büyük tutarlı işlemleri zorlaştırıyor. Redenominasyon, muhasebe ve finansal raporlamayı kolaylaştırabilir ve vatandaşları bankacılık sistemine yönlendirebilir.
Uzmanlar, sıfır atmanın dinarın değerini otomatik olarak artırmayacağına dikkat çekiyor. Dönüşüm oranı tamamen orantılı olduğundan, 50.000 eski dinar tutarındaki bir ürün, üç sıfır atıldıktan sonra 50 yeni dinara denk gelecek. Bu nedenle reform, satın alma gücünü artırmaktan çok para birimini sadeleştirecek.
Uygulama süreci ise oldukça karmaşık. Yeni banknotların basılması, dönüşüm süresinin belirlenmesi, muhasebe sistemlerinin güncellenmesi ve geniş çaplı bir kamu bilgilendirme kampanyası yürütülmesi gerekiyor. Kayıt dışı ekonominin büyüklüğü, sahte para ve kayıt dışı servetin sisteme girmesi riskini artırıyor. Ayrıca Bağdat'ın parçalı siyasi yapısı nedeniyle Merkez Bankası, Maliye Bakanlığı ve Parlamento arasında koordinasyon şart.
Bu gelişme, Irak'ın bankacılık reformu süreciyle paralel ilerliyor. CBI, Şubat ayında bankaların yeniden yapılandırma programının önemli bir aşamasını tamamladığını açıklamıştı. Ayrıca uyumlu bankaların euro, dirhem, yuan ve dinar gibi para birimleriyle uluslararası işlem yapabilmesi için çalışmalar sürüyor.
Sanad'ın açıklaması, yıllardır tartışılan bir öneriyi yeniden canlandırdı. Ancak asıl soru, bu açıklamanın uygulanabilir bir hükümet kararı mı, yoksa siyasi bir sinyal mi olduğu. Merkez Bankası'nın tutumu, reformun nasıl ve ne zaman hayata geçeceğini belirleyecek. Irak halkı için asıl önemli olan, yeni banknotların satın alma gücünü koruyacak istikrar, şeffaf dönüşüm kuralları ve işleyen bir bankacılık sistemidir.
Kaynak: Kurdistan24
