Irak'ta vergi konusunun tek bir doğru cevabı yok — ve bunun nedeni teknik değil yapısal.
Temel gerçek: ortak gümrük rejimi yok
Raporların neredeyse tamamının aynı cümleyle başladığı nokta şu: Irak Merkezi Hükümeti ile Kuzey Irak Bölgesel Yönetimi arasındaki anlaşmazlıklar nedeniyle ortak gümrük kanunu, rejimi veya tarifesi uygulanamıyor.
Bunun pratik sonuçları:
- Bazı ürünlerde Habur/İbrahim Halil kapısında, Irak'ın diğer gümrük kapılarından farklı bir gümrük rejimi veya vergi uygulanıyor.
- Eşyanın giriş yerine göre değil, varış yerine göre de vergi değişebiliyor.
- IKBY bazı ürünlerde merkezi hükümetten farklı tarifeler, ithalat yasakları ve korunma önlemleri uygulayabiliyor.
- İthali yasak ve izne tabi ürün listeleri iki yönetim arasında farklılaşabiliyor.
Tarifeler yayımlanmıyor
Bu, planlamayı doğrudan etkileyen ikinci yapısal sorun: Irak'taki gümrük tarifeleri açık kaynaklarda yayımlanmıyor. Raporların ortak tavsiyesi net — ihracat yapmadan önce güncel tarifeyi öğrenmek için İbrahim Halil Gümrük Müdürlüğü'nde iş takibi yapan tecrübeli, yetkili ve güvenilir bir gümrük müşavirlik veya nakliyeci firmadan bilgi almak gerekiyor.
Bu sayfadaki oranları da bu çerçevede okuyun: rapor tarihindeki durumu gösteriyorlar, bugünkü tarifeyi değil.
Oran bandı ve hesaplama
- 2019'da yürürlüğe giren tarife uyarınca gümrük vergileri genel olarak %5 ile %30 arasında.
- Hesaplama CIF değeri üzerinden yapılıyor — yani ürün fiyatına sigorta ve taşıma maliyetleri de dâhil. Navlun ve sigortayı fiyatlamaya katarken bunun vergi matrahını da büyüttüğünü hesaba katın.
- Gümrük vergisinin yanı sıra gümrük işlemlerinde belirli oranlarda gelir vergisi tahsil ediliyor.
- IKBY'de oranlar daha düşük: Erbil, Duhok ve Süleymaniye'de genellikle %5-8 seviyesinde tutuluyor.
Gıda örneğinde ürün kırılımı şöyle: çikolata ve şekerlemede genel olarak %10-15; kakao oranı yüksek bitter çikolatalarda çoğunlukla %15; şeker bazlı şekerlemelerde %10 civarı; gofret ve keklerde %5-10. Şeker, un ve süt tozu gibi temel gıda hammaddeleri muafiyetten yararlanabiliyor.
Konteyner bazlı maktu vergi
Hazır giyim raporunun aktardığı 2023/23672 sayılı Bakanlar Kurulu kararı, ürün bazlı sistemin yanında konteyner bazlı maktu bir rejim tanımlıyor:
| Kalem | 20 ft | 40 ft |
|---|---|---|
| Gümrük tarife değeri | 2 milyon IQD | 3-4 milyon IQD |
| Konteyner vergisi | 500.000 IQD | 1.000.000 IQD |
Bir konteynerden az mallarda (parça sevkiyat) ürün bazlı sistem geçerli — giyim eşyasında genel olarak %6,5.
KDV yok, ama geliyor
Irak'ta hâlihazırda tam anlamıyla uygulanan bir Katma Değer Vergisi sistemi bulunmuyor. Bunun yerine belirli ürün ve hizmetlere yönelik satış vergileri ve diğer dolaylı vergiler var.
Ancak hükümet, IMF ile yürüttüğü vergi reformu programı kapsamında 2026 yılına kadar %10 oranında KDV benzeri bir tüketim vergisi hedefliyor. Irak'a düzenli satış yapan veya yerel yapı kurmayı planlayan firmalar için bu, orta vadeli bir maliyet değişkeni.
Gümrüğün ötesi: kurumlar, stopaj ve satış vergisi
Bu sayfa şimdiye kadar gümrükten bahsetti — ama Irak'ta kalıcı bir yapı (şube, ortaklık, distribütörlük) kuracak ya da yerel tahsilat yapacak firmalar için resmin geri kalanı da önemli. PwC'nin 24 Haziran 2026 tarihli, elimizdeki en güncel uluslararası vergi kaynağına göre:
| Vergi kalemi | Oran |
|---|---|
| Kurumlar vergisi (standart) | %15 |
| Kurumlar vergisi (petrol ve gaz sektörü) | %35 |
| Gelir vergisi (gerçek kişi) | %15 |
| Stopaj — faiz | %15 |
| Stopaj — gayrimaddi hak bedeli (royalty) | %15 |
| Stopaj — temettü | uygulanmıyor |
| Damga vergisi | sözleşme bedelinin %0,1–%3'ü |
| Kurumlar beyannamesi son tarih | 31 Mayıs |
Satış vergisi (Irak'ta KDV yerine geçen, ürün bazlı sistem — yukarıdaki "KDV yok, ama geliyor" bölümündeki reform bu sistemin üzerine gelecek): alkol ve tütünde %300, otomobilde %15, mobil kontör ve internette %20, seyahat biletinde %15, lüks restoran/otelde %10.
⚠️ PwC bu kaynakta gümrük oranı vermiyor — yalnız "oranlar Gümrük Vergisi Kanunu'na ekli tarifede ve tarım cetvelinde belirlenmiştir" diyor, sayfanın üst kısmındaki %5-30 bandını değiştirmiyor, doğruluyor. Kalıcı yapı kurmayı düşünmeyen, yalnız mal satan ihracatçı için asıl belirleyici hâlâ yukarıdaki gümrük ve konteyner vergisi kalemleri; kurumlar/stopaj tablosu yerel şirket veya distribütörlük kuran firmalar içindir.
STA tablosu: neredeyse yok
Irak geniş kapsamlı bir STA ağına sahip değil; nedeni uzun savaş, ambargo ve yeniden yapılanma süreçleri nedeniyle dış ticaret mevzuatının modernleşmesinin yavaş ilerlemesi. Ayrıca Irak DTÖ üyesi değil — üyelik süreci sürüyor — dolayısıyla DTÖ'nün bağlı tarife yükümlülüklerine tabi değil.
Kısmen dâhil olduğu düzenlemeler:
- GAFTA (Büyük Arap Serbest Ticaret Bölgesi, 1998): Irak taraf, ancak hükümleri tam uygulayamıyor; bazı mallarda hâlâ ithalat vergisi var.
- Irak–Ürdün ikili anlaşması (2019): Belirli Ürdün menşeli ürünlere gümrük muafiyeti.
- GCC: Resmî STA yok, ancak Suudi Arabistan, Kuveyt ve BAE ile ticareti kolaylaştırma mekanizmaları geliştiriliyor.
- İran: Sınır ticaretinde kolaylaştırıcı uygulamalar var ama STA düzeyinde değil.
Türkiye ile ilişki ikili ticaret protokolleri ve Ekonomik ve Teknik İşbirliği Anlaşmaları çerçevesinde yürüyor; Türkiye ihracatta gümrük vergilerine tabi. Geçmişte STA müzakeresi gündeme geldi ancak güvenlik, siyasi istikrar ve mevzuat uyumsuzluğu nedeniyle ilerlemedi. Türkiye, Irak'ın en büyük ihracatçısı konumunda.
Raporların ortak tavsiyesi: yükümlülüğü ithalatçıya bırakın
Bu, birden fazla raporda neredeyse aynı ifadeyle tekrar ediyor ve pratikte en değerli tavsiye:
Gümrük işlemlerinde bir karışıklık ve belirsizlik varsa, eşyanın tüm gümrük iş ve işlemleri ile gümrük yükümlülüğünün ithalatçı firmalara bırakılması son derece faydalı bir tercih olacaktır.
İlaç raporu bunu teslim şekliyle bağlıyor: gümrük vergisi ve lojistik maliyetlerini ithalatçının sorumluluğuna bırakan sözleşmeler (fabrika teslim vb.) imzalamak önem taşıyor. Vergi oranındaki belirsizliği fiyat riski olarak taşımak istemiyorsanız, INCOTERMS seçimi bu riski yönetmenin en doğrudan aracı.
Oranlar hızlı değişiyor
Bu sayfadaki her sayının geçici olduğunu gösteren üç örnek, kaynak raporların kendi içinden:
- Kanatlı eti: Merkezi yönetim 2024'te tavuk eti ithalatındaki gümrük vergisini %1'den %25'e çıkardı; 2025'te sofralık yumurta ithalatını tamamen durdurdu.
- İlaç: 12.09.2023 kararıyla tıbbi cihaz ve sarf malzemesinde kamu ithalatı %0,5, özel firma ithalatı %4 olarak ayrıştırıldı.
- Kıymet takdiri: Merkezi hükümet 1 Haziran 2025'ten geçerli olmak üzere kıymet değerlerinde yeniden belirlemeye gitti.
İlaç raporunun ifadesiyle: "gümrük vergileri ve prosedürleri ile ilgili sıklıkla farklı kararlar alınmaktadır." Yıllık sözleşme yapıyorsanız tarife değişikliği için bir uyarlama maddesi düşünün.
Uluslararası çapraz doğrulama
Çin Ticaret Bakanlığı'nın (MOFCOM) 2025 baskılı Irak ülke rehberi, bu sayfanın iki iddiasını dışarıdan doğruluyor ve bir tanesine sayısal içerik ekliyor.
"Oranlar açık kaynakta yok" — nedeni de ölçülmüş
Bu sayfa, Irak'ın gümrük tarifelerinin açık kaynaklarda yayımlanmadığını ve güncel oranı ancak yerinde iş takibi yapan bir gümrük müşavirinin verebileceğini söylüyordu. MOFCOM aynı duvara çarpmış ve nedenini yazmış:
Yerel başlıca ürünlerin ithalat gümrük oranları gümrüğün resmî sitesinden sorgulanabilir, ancak Irak'ın mal sınıflandırması ve HS kodları çoğu ülkeyle uyuşmadığından, ilgili malın ithalat gümrük oranını belirlemek çok zor.
Bu önemli bir ayrım: sorun yalnızca şeffaflık değil, sınıflandırmanın kendisi. Ürününüzün Türkiye'deki GTİP'i ile Irak'ta karşılık geldiği kod aynı olmayabiliyor; dolayısıyla "bizim GTİP'e şu oran uygulanıyor" diye kurulan hesap baştan yanlış çıkabiliyor. PwC'nin (24 Haziran 2026) gümrük oranı vermeyip yalnızca "oranlar Gümrük Vergisi Kanunu'na ekli tarifede belirlenmiştir" demesinin arkasında da muhtemelen aynı sorun var. Üç bağımsız kaynağın aynı noktada durması, bu sayfadaki "oranı müşavirden teyit edin" tavsiyesini bir tercih değil, zorunluluk hâline getiriyor.
Ürün sınıfı bazında bir oran haritası
MOFCOM yine de bir yaklaşık aralık tablosu veriyor. Bu tablo kesin tarife değil, Çinli ihracatçıya yön göstermek için hazırlanmış bir bant — ama sayfadaki "%5-30" genel bandını ürün grubuna göre kırıyor:
| Ürün sınıfı | Yaklaşık oran |
|---|---|
| Kamu projeleri ve insani yardım malzemesi | %0 |
| İlaç ve temel gıda | %0-5 |
| Makine-ekipman (sanayi, tarım, inşaat) | %5-10 |
| Otomobil | %10-15 |
| İşlenmiş gıda (konserve, şekerleme, içecek) | %10-20 |
| Elektronik (TV, radyo, cep telefonu) | %10-20 |
| Beyaz eşya ve ev aletleri | %10-20 |
| Hazır giyim ve ayakkabı | %20-35 |
Dikkat çeken iki nokta: makine-ekipman en düşük vergilenen sanayi grubu (%5-10), hazır giyim ve ayakkabı ise en yükseği (%20-35). Sayfanın yukarısındaki "giyim eşyasında genel olarak %6,5" kaydıyla arasındaki fark, o oranın parça sevkiyata (bir konteynerden az) ait olmasından kaynaklanıyor olabilir — iki rejim ayrı çalışıyor.
Konteyner başına sabit vergi — farklı bir rakam
MOFCOM, Irak Sınır Kapıları İdaresi'nin 2023 tarihli 23672 sayılı Bakanlar Kurulu kararına dayanarak 1 Aralık 2023'ten itibaren 20 ft konteyner için 2.000.000 IQD, 40 ft konteyner için 3.000.000 IQD sabit gümrük vergisi duyurduğunu yazıyor. Aynı kararla tütün ve sigaradaki ek gümrük vergisi %20'den %10'a indirilmiş.
⚠️ Bu rakamlar, sayfanın yukarısındaki konteyner vergisi tablosuyla (500.000 / 1.000.000 IQD) uyuşmuyor. İki kaynak farklı tarihlere, muhtemelen farklı kapılara veya farklı mal gruplarına atıf yapıyor olabilir; hangisinin bugün geçerli olduğu bu araştırmada doğrulanamadı. İkisini de aktardık ki hesabınızı tek bir rakama yaslamayın — konteyner başına sabit vergiyi sevkiyat öncesi müşavirinizden teyit edin.
2024-2025: yerli üretimi koruyan ek vergi dalgası
Sayfanın "oranlar hızlı değişiyor" bölümüne MOFCOM'dan altı tarihli örnek daha ekleniyor. Hepsi Bakanlar Kurulu kararı, hepsi dört yıl süreli ve hepsi yayımdan 120 gün sonra yürürlüğe giriyor:
| Karar | Ürün | Ek gümrük |
|---|---|---|
| Mayıs 2024 | Çimento ambalajı ithal kâğıt torba | %50 |
| Haziran 2024 | İnşaat demiri 10-32 mm (3 Ekim 2024'ten itibaren) | %20 |
| Temmuz 2024 | Plastik ampul/şişe — muafiyetsiz | %65 |
| Temmuz 2024 | Meşrubat, meyve suyu, enerji içeceği alüminyum kutusu | %30 |
| Kasım 2024 | Gazbeton (AAC) | %50 |
| Şubat 2025 | PET levha/rulo (polietilen granülden) | %40 |
Nisan 2024'te ise ters yönde bir karar var: kesimlik dana, koyun ve sığır ithalatında gümrük %2'ye, damızlık amaçlı ithalatta %5'e indirildi.
Bu listenin okunma biçimi şu: Irak'ın gümrük politikası genel bir tarife ayarı olarak değil, tek tek ürün kalemlerine inen korumacı kararlar hâlinde işliyor ve hedef ağırlıkla inşaat malzemesi ile ambalaj. Türkiye'nin Irak'a sattığı kalemlerin önemli bir bölümü tam olarak bu iki grupta. Fransa Hazinesi'nin 28 Ocak 2025 tarihli notundaki "Irak bir ithal ikamesi politikası yürütüyor" tespitinin kalem kalem karşılığı bu tablodur.
⚠️ Kaynak notu: MOFCOM belgesi Çince ve 2025 baskılı; oran aralıkları Çinli ihracatçı için hazırlanmış yaklaşık değerlerdir, resmî Irak tarifesi değildir. Ayrıca belge Irak'ta %3'lük bir KDV olduğunu yazıyor; bu, PwC'nin 24 Haziran 2026 tarihli "Irak'ta KDV yok" tespitiyle çelişiyor ve bu sayfaya alınmadı — daha güncel ve konusunda uzman olan PwC esas alındı.
KDV yok: üçüncü bağımsız kaynak
Avusturya Federal Ekonomi Odası (WKO, 5 Mayıs 2025) aynı tespiti üçüncü ağızdan doğruluyor: Irak'ta işleyen bir KDV sistemi hâlâ yok; böyle bir sistem kurmaya yönelik denemeler WKO'nun bilgisine göre hayata geçirilmedi. IKBY için de ayrı cümleyle "yerleşik KDV yok" diyor. MOFCOM'un %3 KDV iddiası kullanılmamaya devam ediyor.
Aynı not IKBY gümrük bandını %5–15 artı %3–4 vergi olarak veriyor ve tutarın çoğu zaman ithalatçının bağlantısına bağlı olduğunu ekliyor. Sayfanın yukarısındaki "%5–8" kaydıyla yan yana okuyun — ikisi de yaklaşık; hangisinin sizin kapınızda geçerli olduğunu müşaviriniz söyler.
İlaç ve tıbbi cihazda tarih + karar numaralı oran
UNDP'nin Irak Planlama Bakanlığı ile 2024'te yayımladığı SDG Investor Map, elimizdeki kaynaklar içinde ürün grubu bazında tarih ve karar numarası verilmiş tek gümrük oranı kaydını taşıyor: Ulusal Yatırım Komisyonu'nun 24 Temmuz 2019 tarih ve 255 sayılı kararı ile ithal ilaç ve tıbbi cihazlarda gümrük %10'dan %0,5'e indirildi; tıbbi ekipman ithalatında ayrıca vergi muafiyeti var.
Bu, sayfanın ilaç satırındaki "%0,5" kaydına yasal dayanak ekliyor. 12.09.2023 kararı kamu/özel ayrımını (%0,5 / %4) sonradan getirmiş olabilir — iki tarihi birlikte okuyun, tekine yaslanmayın.