ANKARA Türkiye İhracatçılar Meclisi'nin (TİM) 'Türkiye'nin İlk 1000 İhracatçısı 2025' araştırması, ülkenin hububat işleme sanayisinin son 40 yılda geçirdiği dönüşümü gözler önüne seriyor. Listeye göre un ve makarna ihracatı giderek artan şekilde birkaç şehirde toplanırken, Gaziantep bu endüstriyel kümenin tartışmasız merkezi olarak öne çıkıyor.
Mutlu Makarnacılık, Oba Makarnacılık, Acarsan, Beşler ve Beşsan gibi önde gelen firmaların aynı ilden çıkması tesadüf değil. İç Anadolu'daki Karaman'ın bisküvide, Karadeniz'deki Samsun'un un üretimindeki gücü ve Güneydoğu'daki Mardin'in modern değirmen yatırımlarında yükselişi, bilinçli sanayi geliştirme stratejilerinin sonucu olarak değerlendiriliyor. TİM verileri, hububat işleme sektöründe yeni bir sanayi coğrafyasının oluştuğunu gösteriyor.
Gaziantep'in liderliği yalnızca girişimcilik kültürüne dayanmıyor. Şehir, Güneydoğu Anadolu, İç Anadolu ve Çukurova'nın kesişim noktasında yer alarak Türkiye'nin başlıca ekmeklik ve makarnalık buğday üretim alanlarına yakın. Bu durum, yıl boyunca kesintisiz ve maliyet etkin hammadde tedariki sağlıyor. Özellikle makarna üretiminin temel girdisi olan makarnalık buğdayın ağırlıklı olarak Güneydoğu Anadolu'da yetiştirilmesi, makarna üreticileri için önemli bir avantaj oluşturuyor.
Lojistik de Gaziantep'in başarısında belirleyici rol oynuyor. Mersin ve İskenderun limanları arasında, Irak ve Suriye sınırlarına yakın konumu, bölgeyi doğal bir dağıtım merkezine dönüştürmüş durumda. Mersin Limanı'nın sağladığı avantajlar, özellikle Afrika'ya yapılan ihracatı hızlandırırken, Gaziantep'te üretilen makarna Afrika, Orta Doğu, Körfez ve hatta Güney Amerika pazarlarına ulaşıyor.
Irak pazarı, Türk un ve makarna endüstrisinin büyümesinde benzersiz bir rol oynadı. Yıllardır Irak, Türk unu, makarnası ve bisküvisinin en büyük alıcılarından biri olmayı sürdürüyor. TİM Hububat Sektör Kurulu Başkanı Nihat Uysallı, Irak'ın un, makarna ve bisküvi ihracatında vazgeçilmez bir destinasyon olduğunu belirterek, pazarın son dönemde yavaşlamasına rağmen orta ve uzun vadede stratejik önemini koruyacağını ifade ediyor. Gaziantep'in Irak'a coğrafi yakınlığı bu rekabet avantajını daha da güçlendiriyor.
Gaziantep'in başarısı yalnızca büyük üretim tesislerinin varlığıyla açıklanamaz. Bölgedeki sanayi yapısı, değer zinciri boyunca birbirini tamamlayan yüzlerce işletmeden oluşuyor: değirmen makineleri üreticileri, ambalaj firmaları, otomasyon tedarikçileri, un katkı maddesi üreticileri, lojistik sağlayıcıları, laboratuvar hizmetleri ve yedek parça üreticileri. Sanayicilerin 'Gaziantep Modeli' olarak adlandırdığı bu entegre ekosistem, büyük üreticilerin tedarik zincirinin büyük bölümünü aynı il içinde yönetmesine olanak tanıyarak operasyonel verimliliği önemli ölçüde artırıyor.
Kaynak: Turkish Agri News
