Türkiye ile Irak arasındaki enerji ilişkisinin merkezinde tek bir altyapı var: Kerkük-Ceyhan ham petrol boru hattı. 2026'da yeniden açıldı — ama açılışın hikâyesi, hattın bugünkü durumundan daha çok şey anlatıyor.

Bu rehber hattın bugünkü durumunu, Irak'ın enerji bağımlılığını ve Türk firmaları için nerede gerçek iş olduğunu anlatır.

Hat yeniden açıldı, ama kapasitesinin sekizde birinde

17-18 Mart 2026'da Bağdat ile IKBY arasında varılan anlaşma sonrası Kerkük petrolü Ceyhan'a yeniden akmaya başladı. Başlangıç hedefi 250 bin varil/gün olarak açıklandı.

Ancak rakamları yan yana koyunca tablo netleşiyor:

Ölçü Değer
Teknik azami kapasite ~1,5 milyon varil/gün
Mart 2026 hedefi 200-250 bin varil/gün
Ağustos 2026 fiilî akış ~170 bin varil/gün

Yani hat, tasarım kapasitesinin yaklaşık %11'inde çalışıyor. Irak bu kapasiteyi dört katına çıkarmak istediğini Türkiye'ye iletti.

Anlaşma bir yıllık — ve bu bir risk

Takvim, sözleşme belirsizliğini açıkça gösteriyor:

  • 16 Mart 2026 — Irak Petrol Bakanı, hattın yaklaşık 100 km'lik bölümünde son testlerin sürdüğünü açıkladı
  • 17-18 Mart 2026 — Bağdat-IKBY mutabakatı, akış yeniden başladı
  • 14 Haziran 2026 — Irak, mevcut anlaşmanın en az bir yıl uzatılmasını Türkiye'den talep etti
  • 1 Ağustos 2026 — Türkiye ile Irak, hattı açık tutan bir yıllık geçiş anlaşması imzaladı

Dikkat edilmesi gereken kelime: geçiş. Kalıcı bir çerçeve yok. Hat 2026 boyunca geçici anlaşma, uzatma talebi ve yeni sözleşme arayışıyla işletildi. Bu, hatta bağlı iş yapacak firmalar için birinci derece sözleşme riski demek.

Bağdat-Erbil anlaşmazlığı: kısmen çözüldü

Mart 2026 mutabakatı ihracat kilidini fiilen açtı. Anlaşmaya göre gelirlerin federal hazineye yönlendirilmesi için ortak komite kurulacak ve güvenlik protokolleri güçlendirilecek.

Ama bu, siyasi ihtilafın bittiği anlamına gelmiyor. Uzun vadeli siyasi-ekonomik çerçeve hâlâ müzakere konusu. Kısa cevap: kısmen çözüldü, kalıcı çözüm oturmadı.

Bütçe petrole bağımlı: %84

Irak'ın mali yapısı, enerji sektöründeki her aksamayı doğrudan ödeme riskine çeviriyor.

2026'nın ilk beş ayında petrol gelirleri federal bütçe gelirlerinin %84'ünü oluşturdu. Toplam petrol geliri 27,270 trilyon dinar; bunun 2,090 trilyon dinarı IKBY'den federal hazineye aktarılan pay.

Bunun ihracatçı ve yüklenici için anlamı: Petrol fiyatı düştüğünde veya ihracat kesintiye uğradığında devletin ödeme kapasitesi doğrudan bozulur. Kamu projelerinde hakediş gecikmeleri bu yapıdan doğar.

Türk firmaları için nerede iş var?

Kaynakların işaret ettiği en somut alan midstream — yani üretim ile son kullanıcı arasındaki taşıma ve altyapı halkası:

  • Boru hattı rehabilitasyonu
  • Pompa istasyonları
  • Ölçüm ve SCADA sistemleri
  • Boru hattı güvenliği
  • Kapasite artırımı işleri
  • Depolama ve terminal ekipmanları
  • Altyapı bakım-onarım EPC hizmetleri

Irak ayrıca Türkiye, Suriye ve Ürdün üzerinden 100-200 bin varil/gün aralığında yeni hatlar arıyor. Bu, altyapı çeşitlendirme ihtiyacının sürdüğünü ve iş hacminin tek hatla sınırlı olmadığını gösteriyor.

Rafineri, elektrik santrali, şebeke modernizasyonu ve güneş enerjisi alanlarında bu araştırmada doğrulanmış güncel ihale verisi bulunamadı. Bu alanlar muhtemel fırsat olarak duruyor ama somut ihale takibi için Planlama Bakanlığı'nın birleşik ihale penceresi (itp.iq) ve ilgili bakanlık duyuruları izlenmeli.

Riskler

Sözleşme sürekliliği. Bir yıllık geçiş anlaşmasıyla işletilen bir altyapıya bağlı iş, o anlaşmanın yenilenmesine bağlı.

Yetki çatışması. Federal hükümet ile IKBY arasındaki yetki ve gelir paylaşımı ihtilafı, akışı bir kez durdurdu; tekrarlanabilir.

Gelir transferi gecikmeleri. Gelirlerin federal hazineye aktarımı ortak komite mekanizmasına bağlandı; mekanizma tıkanırsa ödemeler etkilenir.

Güvenlik ve sabotaj. Hat güvenliği anlaşmanın ayrı bir maddesi olarak ele alınıyor.

Kapasitenin siyasi karara bağlı olması. Fiilî akış teknik kapasiteyle değil, siyasi mutabakatla belirleniyor.

Yüklenici tarafında pratik riskler — avans ve hakedişlerin gecikmesi, teminat mektubu yükü, yerel ortak ihtiyacı, sözleşmenin erken feshi, yaptırım/uyum riski ve güvenlik kaynaklı iş durmaları — haberlerde dolaylı olarak destekleniyor ancak sayısallaştırılmış hâlde doğrulanamadı.

Neyin doğrulanmadığını bilin

  • Irak'ın 2026 toplam petrol üretim ve ihracat seviyesi (tek konsolide resmî rakam bulunamadı)
  • Elektrik açığı ve İran gazına bağımlılığın güncel sayısal durumu
  • LNG terminali, Khor Mor ve Türkiye'den elektrik ithalatı projelerinin güncel durumu
  • TPAO'nun Kerkük sahalarındaki hissesi ve BP anlaşmasının 2026'daki nihai durumu

Son madde özellikle takip edilmeli: TPAO-BP ortaklığı Türk firmaları için doğrudan bağlantı noktası olabilir ama bu araştırmada güncel ve doğrulanmış veri bulunamadı.

Bu sayfa ne zaman güncellenmeli?

  1. Bir yıllık anlaşmanın yenilenmesi veya kalıcı çerçeveye dönüşmesi — Ağustos 2027 civarı kritik eşik
  2. Fiilî akışın 250 bin varil/gün hedefine ulaşması veya kapasite artırım kararı
  3. Bağdat-Erbil gelir paylaşımı mekanizmasının oturması veya bozulması

Uluslararası çapraz doğrulama

Yukarıda "doğrulanamadı" dediğimiz kalemlerden biri — elektrik açığının güncel sayısal durumu — Çin Ticaret Bakanlığı'nın (MOFCOM) 2025 baskılı Irak ülke rehberiyle kısmen kapandı. Belge Çin'in kendi müteahhidine yazıyor ve Irak elektrik sektörünü ayrı bir bölümde ele alıyor.

Açık ölçülmüş: 34 GW talep, 27 GW kapasite. MOFCOM'a göre Irak'ın yaz pik dönemindeki elektrik talebi yaklaşık 34 GW; 2024'teki fiilî üretim kapasitesi ise yaklaşık 27 GW. Yani yaklaşık 7 GW'lık yapısal bir açık var. Belgenin ifadesiyle Irak, bu açığı kapatmak için İran, Türkiye, Ürdün ve Körfez ülkelerinden hem elektrik hem de elektrik üretiminde kullanılan doğal gaz ithal etmek zorunda. Bu, sayfanın "Türkiye'den elektrik ithalatı" başlığı altında sorduğumuz soruya üçüncü bir ülkenin resmî kurumundan gelen bir teyit: Türkiye, Irak'ın elektrik tedarik zincirinde İran'ın yanında adı geçen dört kaynaktan biri.

Açığın sahadaki karşılığı. Aynı belge, rakamın günlük hayatta ne anlama geldiğini de yazıyor: Bağdat şehir merkezinde bile şebeke elektriği günde 12-16 saat; kış ve yaz pik dönemlerinde 5-6 saate kadar düşüyor. Günlük elektrik genellikle dizel jeneratör ile şebeke arasında geçiş yapılarak sürdürülüyor. Şebeke tarafında ise ulusal ağda hâlâ etkin bir kapalı çevrim oluşmamış durumda; ana omurga 400 kV, bölgesel şebeke 132 kV ve Bağdat'ın kuzeyi ile güneyi fiilen iki ayrı şebeke gibi çalışıyor — kuzey şebekesi güvenlik nedeniyle bakımsız ve kararlılığı düşük.

Bu, Türk firmaları için nerede iş var sorusunun cevabını genişletiyor. Sayfa şimdiye kadar midstream'i (hat, pompa, SCADA, terminal) işaret ediyordu; MOFCOM'un tablosu buna dağıtım şebekesi, trafo ve iletim hattı rehabilitasyonu ile jeneratör/yedek güç kalemlerini ekliyor. Belgeye göre rakipler bu alanda zaten hareketli: Nisan 2024'te Irak Elektrik Bakanlığı ile TotalEnergies arasında 1.000 MW'lık güneş enerjisi sözleşmesi, Ağustos 2024'te Çinli bir grubun Ratawi 1 GW fotovoltaik EPC sözleşmesi, Kasım 2024'te Wasit 1.000 MW'lık santral EPC sözleşmesi imzalandı.

Komşu bağlantıları da ilerliyor. Mart 2024'te Ürdün, 132 kV'lık bir hatla Irak'ın batısındaki Rutba'ya 40 MW elektrik vermeye başladı; proje tamamlandığında 150 MW'a çıkacak. Irak ile Körfez İşbirliği Konseyi arasındaki enterkonneksiyon projesi 2025 başı itibarıyla %90 tamamlanmış durumda; ilk aşamada Kuveyt üzerinden Basra'ya 500 MW verilmesi ve Irak'a yılda yaklaşık 175 milyon dolar tasarruf sağlanması bekleniyor. Bunlar Türkiye'nin elektrik ihracatı açısından rekabet unsuru: Irak'ın tedarik kaynağı çeşitlendikçe tek bir komşuya bağımlılığı azalıyor.

Ceyhan, üçüncü bir kaynakta. MOFCOM, Irak ham petrolünün ağırlıkla güneydeki Basra limanları ve Türkiye'nin Ceyhan limanı üzerinden ihraç edildiğini kaydediyor — bu sayfanın ana konusunun bağımsız teyidi. Aynı belgeye göre 2024'te ham petrol ihracatı yaklaşık 96,1 milyar dolar ve toplam ihracatın %88,6'sı; petrol sanayii kamu gelirinin %90'ını, döviz gelirinin %96'sını sağlıyor. Bu oranlar, sayfadaki "bütçenin petrole bağımlılığı" tespitini 2026 verisinden bağımsız olarak destekliyor.

Ve boru hattının yanında bir demiryolu. Belge, Irak Ulaştırma Bakanlığı'nın Türkiye, BAE ve Katar ile birlikte "Kalkınma Yolu" projesini yürüttüğünü yazıyor: inşası süren Fav Limanı'ndan Türkiye sınırına kadar 1.175 km uzunluğunda yolcu ve yük hattı, dokuz vilayetten geçiyor, yük hattı saatte 130-140 km hıza tasarlanıyor ve amaç Süveyş Kanalı'na maliyet etkin bir alternatif sunmak. Enerji dışı bir proje ama aynı koridor mantığının parçası — ve Türk müteahhidi için Kerkük-Ceyhan'dan bağımsız ikinci bir iş hattı.

⚠️ Tarih uyarısı: MOFCOM 2025 baskılı; elektrik rakamları 2024 yılına ait. Bu sayfadaki Kerkük-Ceyhan verileri 2026 tarihli ve daha günceldir. İki kaynağı yan yana okurken hangi rakamın hangi yıla ait olduğuna dikkat edin. Belgede Kerkük-Ceyhan'ın 2026'daki yeniden açılışı yer almıyor — çünkü baskı o tarihten önce hazırlanmış.

Proje borusu ve Çin'in payı (GTAI, 24 Haziran 2025)

Almanya'nın GTAI'si, MEED'in Mayıs 2025 başı derlemesine dayanarak Irak petrol, gaz ve kimya proje stoğunu 152 milyar dolar yazıyor — bir yıl önceye göre %16 artış; değerin %61'i yürütmede. Kırılım: petrol 97, gaz 39, kimya 16 milyar dolar.

Aynı yazı iki yönü birden koyuyor. Batı çekiliyor: Exxon 2024'te West Qurna 1 payını PetroChina'ya devretti; Shell Basra'daki 11 milyar dolarlık Nebras petrokimya planını bıraktı. Yerine kim geliyor: 2024'ün ilk sekiz ayında büyük petrol, gaz, kimya ve elektrik ihalelerinin %95'inden fazlası Çin merkezli firmalara gitti. Tek büyük istisna Baiji 2 gaz santrali (1,2 milyar dolar, Siemens Energy konsorsiyumu).

Mart 2025'te BP, Kerkük sahaları için sözleşme imzaladı; basına göre petrol, gaz, su ve elektrik kalemleri 25 milyar dolara kadar. Hedef, üretimi 2028'e kadar 450 bin varil/güne çıkarmak. TotalEnergies'in GGIP'si 27 milyar dolar, 2027 işletme. Bu sayfanın "TPAO-BP doğrulanamadı" notu, sözleşmenin imzası için kapanır; 2026'daki saha fiiliyatı ayrıca izlenmeli.

⚠️ GTAI Ceyhan'ı Haziran 2025'te hâlâ "Mart 2023'ten beri kapalı" yazıyor. Bu sayfadaki 2026 yeniden açılış daha yeni. GTAI'nin Ceyhan durum cümlesi alınmadı.

İlgili

Enerji projelerinde ödeme riskinin genel çerçevesi için Irak'a İhracatta Ödeme Yöntemi ve Tahsilat Riski, Bağdat-Erbil yetki ayrımının gümrük tarafı için IKBY ile Federal Irak rehberlerine bakın.