ERBİL Kürdistan İthalat ve İhracatçılar Birliği Başkanı Mustafa Şeyh Abdurrahman, Rûdaw'a İran ile Kürdistan Bölgesi arasındaki yıllık ticaret hacminin bu sınır kapıları üzerinden 5 milyar dolara ulaştığını söyledi. Rojhılat'taki il yetkilileri de ticaret hacmine ilişkin ayrıntılı verileri açıkladı.
Kürdistan Bölgesi ile İran arasında Rojhılat üzerinde 7 sınır kapısı bulunuyor. Bunlardan Hacı Omeran, Başmax ve Pervizxan resmi sınır kapıları; Seyranben, Kelê, Şuşemî ve Pişte ise yarı resmi sınır kapıları olarak faaliyet gösteriyor.
Urmiye Gümrük Müdürlüğü Sorumlusu Halid Cengcu'nun verdiği bilgilere göre, bu yılın ilk dört ayında (21 Mart 2026-21 Temmuz 2026) il sınır kapılarından Kürdistan Bölgesi, Kuzey Kürdistan ve Azerbaycan Cumhuriyeti'ne 1 milyar 500 milyon dolar değerinde mal ihraç edildi. Hacı Omeran Sınır Kapısı'ndaki ticaret hacmi ayrı olarak açıklanmadı. Urmiye Ulaşım ve Karayolları Müdürlüğü Başkanı Araslan Şükri'ye göre aynı dönemde ilin 6 sınır kapısından toplam 60 bin TIR geçti; bunların 8 bin 660'ı Hacı Omeran'dan geçti. Geçen yılın aynı döneminde Hacı Omeran üzerinden gerçekleştirilen mal ihracatının yaklaşık 200 milyon dolar olduğu açıklanmıştı.
Haziran 2025'in başından bu yana Rojhılat'ın sınır bölgelerinde yaşayan 10 binden fazla kişiye İran tarafından kolber kartı verildi ve bu kişiler resmi olarak sınırdan geçiş yapmaya başladı. Urmiye Gümrük Müdürlüğü verilerine göre söz konusu dört ayda 170 milyon dolar değerinde mal kolberlik yoluyla ithal edildi. Bu haberde Kürdistan Bölgesi ile İran arasındaki ticaret hacminin hesaplanmasında Hacı Omeran Sınır Kapısı için yalnızca bu miktar dikkate alındı; TIR'larla gerçekleştirilen ticaret hacmi hesaba katılmadı. Hacı Omeran Sınır Kapısı Rojhılat tarafında Temerçiyan adıyla biliniyor. Kapı, Erbil vilayetinin Soran Bağımsız İdaresi'ne bağlı Hacı Omeran ile Rojhılat'ın Piranşehr kenti arasında bulunuyor.
Rojhılat'ın Sine vilayetinde Başmakh, Seyranben ve Pişte gibi Kürdistan Bölgesi ile bağlantılı sınır kapıları bulunuyor. Sine Gümrük Müdürlüğü Sorumlusu Faramarz Ümidi, bu yılın ilk dört ayında vilayetin sınır kapılarından 311 bin tondan fazla malın, toplam 82 milyon 264 bin dolar değerinde ihraç edildiğini söyledi. Malların en az yüzde 98'inin Irak ve Kürdistan Bölgesi'ne gönderildiğini belirterek, "Aynı dönemde 41 bin ton mal, 54 milyon dolar değerinde, sınır kapıları üzerinden vilayete ithal edildi" dedi. Geçen yılın aynı dönemine kıyasla ithal edilen malların miktarı açısından yüzde 541, değer açısından ise yüzde 72 artış yaşandı.
Rojhılat'ın Kirmaşan vilayetinin Kürdistan Bölgesi ile 3, Irak'ın diğer bölgeleriyle ise 2 sınır kapısı bulunuyor. Kirmaşan Gümrük Genel Müdürlüğü'nün bu yılın ilk iki ayına ilişkin infografiğine göre bu dönemde sınır kapılarından 1 milyon tondan fazla mal ihraç edildi; toplam değer 335 milyon dolar olarak açıklandı. Kürdistan Bölgesi ile İran arasındaki ticaret hacmini değerlendirmek için Kirmaşan sınır kapılarının dört aylık verilerinin de dikkate alınması gerekiyor. Kirmaşan Gümrük Müdürü Rıza Nikrevaş'ın verdiği bilgilere göre, geçen Hicri Şemsi yılının ilk dört ayında yalnızca Pervizxan, Şeyh Sale ve Şuşemî sınır kapılarından yaklaşık 450 milyon dolar değerinde mal ihraç edildi.
Aynı verilere göre bunun 306 bin tonu Pervizxan Sınır Kapısı üzerinden gerçekleştirildi ve değeri yaklaşık 102 milyon dolar oldu. Halepçe vilayetinin Hewraman bölgesinde bulunan Şuşemî Sınır Kapısı üzerinden 66 bin ton mal, 7 milyon dolar değerinde ihraç edildi. Kirmaşan'ın Salas Bavecani ilçesi ile Hanekin'in Meydan bölgesi arasında bulunan Şeyh Sale Sınır Kapısı üzerinden 61 bin ton mal, 17 milyon dolar değerinde ihraç edildi. Vilayetteki Hüsrevi Sınır Kapısı üzerinden 103,7 milyon dolar değerinde mal ihraç edildi; bu mallar Güney Kürdistan'ın Hanekin kentine gönderildi ve Irak Federal Hükümeti'ne bağlı bölgelere ulaştırıldı. Sumer Sınır Kapısı üzerinden de aşağı ve orta Irak'a 103,7 milyon dolar değerinde mal ihraç edildi.
ABD ve İsrail'in İran'la 40 gün süren savaşının sınır kapıları üzerinde etkisi olsa da, geçen yıl olduğu gibi Hacı Omeran Sınır Kapısı'nın bu yılın ilk dört ayında 200 milyon doların üzerinde, Kirmaşan sınır kapılarının ise 450 milyon dolar ticaret hacmine ulaştığı dikkate alındığında, Kürdistan Bölgesi ile İran arasındaki ticaret hacminin bu dört aylık dönemde 950 milyon doların üzerinde olduğu söylenebilir.
Rojhılat ve İran'dan Kürdistan Bölgesi'ne ihraç edilen malların büyük bölümünü kuru süt, kimyasal gübre, demir, tarım ürünleri, tavuk, yumurta, plastik ürünler, süt ürünleri, taş ve fayans oluşturuyor.
Kaynak: Rudaw
