BASRA Irak hazır giyim pazarı Türk ihracatçısı için hacimli ve istikrarlı. T.C. Ticaret Bakanlığı Basra Ticaret Ataşeliği'nin Mayıs 2025 raporu, pazarın büyüklüğü kadar önemli bir şeyi daha görünür kılıyor: Irak'ı tek bir operasyon olarak planlayan firma, gerçekte iki ayrı operasyonu yönetiyor.
Önce talep tarafı. Rapora göre ülkede hazır giyim üretimi oldukça kısıtlı. Güncelliğini yitirmiş makine parkı, hammadde eksikliği, ucuz ithalatın yarattığı rekabet ve güvenlik sorunları sanayinin gelişmesini engellemiş durumda. Üretimin büyük kısmı küçük atölyelerde ve ağırlıklı olarak geleneksel kıyafetlerden ibaret; toplam tüketimin çok küçük bir bölümü yerli ürünle karşılanabiliyor.
Boşluğu ithalat dolduruyor ve Türk ürünü burada güçlü bir konumda. Rapor, Iraklı tüketicilerin Türk ürünlerini "makul fiyat", "kaliteli kumaş" ve "modern tasarım" açısından olumlu değerlendirdiğini; Erbil, Süleymaniye ve Basra'da "Made in Turkey" etiketinin olumlu bir marka algısı yarattığını kaydediyor. Nüfusun yarısından fazlasının 25 yaş altında olması, modern-casual ve sokak stili kategorilerine ilgiyi güçlendiriyor. Trendler Instagram ve Facebook üzerinden takip ediliyor, bu da e-ticareti büyütüyor.
Kuzey ve güney aynı takvimde değil
Raporun en operasyonel bulgusu teslim sürelerinde. Karayoluyla Erbil gibi kuzey şehirlerine 2-4 gün içinde teslimat yapılabiliyorken, Basra gibi güney şehirlerine bu süre 7-10 güne çıkıyor. Aynı ürün, aynı firma, aynı sözleşme — ama iki farklı stok ve nakit döngüsü.
Buna sınırdaki belirsizlik ekleniyor. Rapor, Irak'ta merkezi bir gümrük standardı uygulanmadığını açıkça yazıyor: sınır kapılarında farklı işlem ücretleri, belirsiz evrak talepleri ve keyfi uygulamalar yaşanabiliyor. Habur Sınır Kapısı'nda bazı dönemlerde tır geçişleri 3-4 güne kadar sarkabiliyor. Ürünün sınırda bekletilmesi ya da geçici alıkonulması tedarik zincirini doğrudan etkiliyor.
Vergi: konteyner başına maktu
Giyim eşyası, hakkında özel düzenleme bulunmayan ürün grubu kategorisinde. Irak Bakanlar Kurulu'nun 2023/23672 sayılı kararıyla getirilen düzenleme uyarınca konteyner bazlı maktu gümrük vergisi uygulanıyor: 20 ft konteyner için gümrük tarife değeri 2 milyon Irak dinarı, 40 ft konteyner için 3-4 milyon dinar. Bir konteynerden az miktarda, yani parça şeklinde gelen mallarda ise ürün bazlı sistem geçerli ve giyim eşyasında oran genel olarak yüzde 6,5. Ayrıca 20 ft için 500 bin, 40 ft için 1 milyon dinar tutarında ek kalem bulunuyor.
Raporun önerdiği yol
Ataşelik, güvenliğin daha öngörülebilir olduğu Erbil ve Süleymaniye gibi kuzey şehirlerine odaklanmayı, riskli bölgelere sevkiyat yapılacaksa profesyonel güvenlik ve sigorta çözümlerinden yararlanmayı öneriyor.
Gümrük tarafında ise üç somut adım sıralanıyor: deneyimli bir gümrük müşaviri ve Irak'ta aktif çalışan lojistik firmasıyla çalışmak, belgeleri eksiksiz hazırlamak — özellikle uygunluk belgesi (Certificate of Conformity) — ve güncel prosedürleri IKBY ile merkezi Irak yönetimi için ayrı ayrı takip etmek.
Perakende tarafında pazarın kendi yapısı da bir kanal sunuyor. Bağdat, Erbil ve Basra'da bilinen Türk markalarına ait mağazalar bulunuyor; ağırlığı Türk markalarından oluşan çok sayıda Türk müteşebbis de AVM'lerde ve işlek caddelerde faaliyet göstererek pazardan pay alıyor.
Kaynak: T.C. Ticaret Bakanlığı — Irak Hazır Giyim Sektörü Pazar Araştırması Raporu
